Cách tính tổng chi phí sở hữu một chiếc ô tô

Vì sao giá niêm yết chỉ là khởi đầu

Khi mua ô tô, người ta thường chỉ chú ý đến giá mua hoặc khoản trả góp hằng tháng. Nhưng số tiền thực sự rời khỏi tài khoản của bạn đa dạng hơn nhiều. Tiền nhiên liệu hoặc sạc điện mỗi tháng, tiền gia hạn bảo hiểm mỗi năm, thuế sở hữu xe, phí gửi xe ở nhà và nơi làm việc, phí cầu đường, rửa xe, và thỉnh thoảng một hóa đơn lớn cho lốp hoặc ắc quy, tất cả cộng dồn lại. Chỉ khi gộp tất cả lại với nhau, bạn mới thấy việc giữ chiếc xe thực sự tốn bao nhiêu.

Biết tổng chi phí sở hữu giúp bạn ra quyết định dựa trên con số thay vì cảm tính: nên đổi xe, giữ xe lâu hơn, hay chuyển sang dùng phương tiện công cộng và thuê xe. Hướng dẫn này chia chi phí thành các nhóm, chỉ cách quy đổi thành mức trung bình hằng tháng và chi phí trên mỗi kilômét, đồng thời nêu ra những sai lầm phổ biến nhất. Mọi kết quả đều là ước tính phụ thuộc vào dữ liệu bạn nhập. Thuế và phí khác nhau theo quốc gia, khu vực, loại xe và năm, vì vậy hãy luôn xác nhận số tiền thực tế với nguồn chính thức hoặc báo giá bằng văn bản.

Chi phí ban đầu: giá xe, hợp đồng và đăng ký

Điểm xuất phát là chi phí để có được chiếc xe. Nếu trả tiền mặt, đó là toàn bộ giá mua. Với khoản vay trả góp, đó là tiền trả trước cộng với mọi khoản thanh toán gốc và lãi hằng tháng. Với thuê tài chính hoặc thuê dài hạn, đó là tiền đặt cọc hoặc tiền trả trước cộng với phí hằng tháng. Cùng một chiếc xe có thể cho ra tổng chi phí và thời điểm chi tiền rất khác nhau tùy theo hợp đồng, vì vậy trước tiên hãy chọn kỹ phương thức sở hữu xe trong công cụ tính.

Khi mua xe còn có các chi phí phát sinh ngoài giá xe: các loại thuế liên quan đến việc mua xe, lệ phí đăng ký, biển số, phí giao xe và phí đại lý hoặc phí làm giấy tờ. Vì các quy định này thay đổi theo quốc gia, khu vực, loại xe và theo thời gian, nhập số liệu từ báo giá của đại lý hoặc cơ quan có thẩm quyền sẽ chính xác hơn là dựa vào một tỷ lệ phần trăm nghe được ở đâu đó. Với xe đã qua sử dụng, cũng đừng quên chi phí sang tên và phí đại lý hoặc môi giới nếu có.

Chi phí vận hành định kỳ

Khi bắt đầu lái xe, các chi phí định kỳ sẽ xuất hiện. Khoản lớn nhất thường là nhiên liệu hoặc điện. Bạn có thể ước tính khoản này từ quãng đường hằng năm, mức tiêu hao của xe và giá mỗi lít hoặc mỗi kWh, và nó tăng tỷ lệ thuận với quãng đường bạn đi. Bảo hiểm dao động rất lớn tùy theo lịch sử lái xe, loại xe và mức bảo hiểm, vì vậy hãy dùng báo giá gia hạn thực tế bất cứ khi nào có thể.

Thuế sở hữu xe, đăng kiểm định kỳ ở những nơi áp dụng, phí gửi xe hằng tháng ở nhà và nơi làm việc, phí cầu đường trên lộ trình đi làm và tiền rửa xe là những khoản dễ bị quên. Mỗi khoản có thể trông nhỏ, nhưng tính cho một năm hay năm năm thì khó có thể bỏ qua. Công cụ tính cho phép nhập các khoản này theo tháng hoặc theo năm, vì vậy hãy nhập mỗi khoản theo đúng chu kỳ bạn thực sự chi trả để tránh sai sót khi quy đổi.

• Nhiên liệu hoặc sạc điện: quãng đường hằng năm nhân với mức tiêu hao và đơn giá
• Bảo hiểm: báo giá thực tế hoặc số tiền bạn đã trả năm ngoái
• Thuế sở hữu xe và đăng kiểm: hướng dẫn chính thức hiện hành tại khu vực của bạn
• Gửi xe, phí cầu đường và rửa xe: dựa trên thói quen hằng tháng điển hình của bạn

Bảo dưỡng: quỹ dự phòng và thời điểm chi tiền thực tế

Chi phí bảo dưỡng không phát sinh đều đặn mỗi tháng. Thay dầu khá thường xuyên, trong khi lốp, phanh và ắc quy tốn nhiều tiền nhưng chỉ vài năm mới thay một lần. Sẽ hữu ích nếu nhìn chi phí bảo dưỡng theo hai cách. Cách nhìn quỹ dự phòng là để dành một ít mỗi tháng cho lần thay thế tiếp theo và phân bổ đều chi phí vào mức trung bình hằng tháng. Cách nhìn thời điểm chi tiền cho thấy một hóa đơn lớn thực sự rơi vào tháng nào.

Cách nhìn quỹ dự phòng là cách công bằng để so sánh chi phí hằng tháng giữa các xe. Cách nhìn thời điểm chi tiền hữu ích hơn khi lập ngân sách cho tháng này hoặc năm sau. Một chiếc xe vừa thay lốp mới sẽ chưa cần tiền lốp trong một thời gian, nhưng điều đó không có nghĩa chi phí lốp của nó bằng 0. Hãy xem sách hướng dẫn sử dụng hoặc sổ bảo dưỡng và lịch sử bảo dưỡng của bạn để biết chu kỳ và ngày bảo dưỡng gần nhất, rồi nhập các thông tin đó.

Giá trị còn lại, chi phí kinh tế và dòng tiền chi ra ròng

Số tiền bạn thu lại khi bán hoặc trả xe cũng cần được đưa vào phép tính. Hai khái niệm giúp làm rõ điều này. Dòng tiền chi ra ròng là tổng số tiền thực sự rời khỏi túi bạn trong thời gian sở hữu xe. Chi phí kinh tế là số tiền đó trừ đi giá trị bạn dự kiến thu hồi khi kết thúc, tức giá trị còn lại. Giữ xe càng lâu thì giá bán lại càng thấp, nhưng mức khấu hao mỗi năm thường giảm dần.

Dưới đây là một ví dụ tính toán với các con số giả định làm tròn, áp dụng cho bất kỳ loại tiền tệ nào. Giả sử giá mua là 30,000, chi phí phát sinh khi mua và đăng ký là 2,000, sở hữu trong năm năm và đi 12,000 km mỗi năm. Chi phí vận hành hằng năm gồm nhiên liệu 1,800, bảo hiểm 900, thuế sở hữu xe 300, gửi xe 600, phí cầu đường 240, rửa xe 120 và quỹ dự phòng bảo dưỡng 600, tổng cộng 4,560 mỗi năm. Trong năm năm là 22,800, và cộng thêm hai lần đăng kiểm, mỗi lần 50, tổng chi phí vận hành là 22,900.

Dòng tiền chi ra ròng là 30,000 + 2,000 + 22,900 = 54,900. Nếu xe dự kiến bán được 12,000 sau năm năm, chi phí kinh tế là 54,900 trừ 12,000 = 42,900. Chia cho 60 tháng, trung bình là 715 mỗi tháng, và chia cho 60,000 km thì được 0.715 trên mỗi kilômét. Những con số này chỉ mang tính minh họa; dữ liệu của chính bạn sẽ cho kết quả rất khác.

Vì sao không được coi giá trị bị thiếu là 0

Sai lầm phổ biến nhất khi tính chi phí là để trống một khoản chưa biết và coi nó bằng 0. Nếu bạn chưa nhận được báo giá bảo hiểm mà kết quả lặng lẽ tính bảo hiểm là không có gì, tổng chi phí sẽ thấp hơn nhiều so với thực tế và có thể dẫn bạn đến quyết định sai. Khi so sánh hai xe, chỉ cần một bên để trống là phương án đó trông rẻ một cách không công bằng.

Vì vậy, công cụ tính phân biệt giữa giá trị bạn chưa nhập và giá trị thực sự bằng 0. Nếu một khoản thực sự không tốn gì, chẳng hạn gửi xe miễn phí ở nơi làm việc, hãy nhập 0. Nếu bạn chỉ đơn giản là chưa biết, hãy để trống và kết quả sẽ báo rằng còn thiếu một số khoản. Khi chưa có con số chính xác, một ước tính sơ bộ vẫn tốt hơn là không có gì, và bạn có thể cập nhật khi đã có báo giá.

Danh sách kiểm tra tổng chi phí sở hữu

Hãy lần lượt xem các điểm sau khi điền vào công cụ tính để có ước tính sát thực tế mà không bỏ sót chi phí nào.

• Bạn đã chọn đúng phương thức sở hữu và điều khoản hợp đồng chưa?
• Bạn đã nhập chi phí phát sinh khi mua và đăng ký theo báo giá chưa?
• Quãng đường hằng năm và thời gian sở hữu có sát thực tế không?
• Bạn đã tính đủ nhiên liệu, bảo hiểm, thuế, đăng kiểm, gửi xe, phí cầu đường và rửa xe chưa?
• Bạn đã xem chi phí bảo dưỡng theo cả quỹ dự phòng lẫn thời điểm chi tiền chưa?
• Bạn đã nhập giá bán lại dự kiến và tách chi phí kinh tế khỏi dòng tiền chi ra ròng chưa?
• Bạn đã để trống hoặc ước tính các giá trị chưa biết thay vì nhập 0 chưa?